Μονοδιαμερισματική Αρθροπλαστική Γόνατος

Τι είναι η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος;

Το γόνατο διαιρείται, λειτουργικά, σε τρία «διαμερίσματα»: το έσω (εσωτερικό), το έξω (εξωτερικό) και το επιγονατιδομηριαίο (μπροστά, ανάμεσα στην επιγονατίδα και το μηριαίο). Σε πολλούς ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα, η φθορά δεν αφορά ολόκληρο το γόνατο, αλλά περιορίζεται σε ένα μόνο διαμέρισμα — συνηθέστερα στο έσω.

Στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική, αντικαθίσταται μόνο αυτό το πάσχον διαμέρισμα με τεχνητή πρόθεση, ενώ τα υπόλοιπα υγιή τμήματα της άρθρωσης —μαζί με τους συνδέσμους— διατηρούνται ανέπαφα. Σε αντίθεση με την ολική αρθροπλαστική, όπου αντικαθίσταται ολόκληρη η αρθρική επιφάνεια, εδώ η παρέμβαση είναι στοχευμένη και πιο «οικονομική» ως προς την αφαίρεση οστού.

Η έσω μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική είναι αυτή που εκτελείται πιο συχνά, καθώς το μεγαλύτερο μέρος των δυνάμεων που ασκούνται στο γόνατο περνά από το έσω διαμέρισμα, με αποτέλεσμα εκεί να εμφανίζεται και μεγαλύτερη φθορά. Η έξω μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική εκτελείται σπανιότερα, καθώς το έξω διαμέρισμα προσβάλλεται λιγότερο συχνά.

Ανατομία του γόνατος και τα διαμερίσματά του

Για να κατανοήσουμε τη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική, χρειάζεται πρώτα να δούμε πώς «χωρίζεται» λειτουργικά το γόνατο. Η άρθρωση σχηματίζεται από τρία οστά —το μηριαίο, την κνήμη και την επιγονατίδα— και οι επιφάνειές τους καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, που επιτρέπει την ανώδυνη ολίσθηση.

Λειτουργικά, το γόνατο διακρίνεται σε τρία διαμερίσματα: το έσω (η εσωτερική πλευρά, που δέχεται το μεγαλύτερο φορτίο κατά τη βάδιση), το έξω (η εξωτερική πλευρά) και το επιγονατιδομηριαίο (μπροστά, όπου η επιγονατίδα ολισθαίνει πάνω στο μηριαίο). Η σταθερότητα της άρθρωσης εξασφαλίζεται από τους πλάγιους και τους χιαστούς συνδέσμους, ενώ οι μηνίσκοι λειτουργούν ως «αποσβεστήρες κραδασμών».

Στην οστεοαρθρίτιδα, η φθορά μπορεί να αφορά και τα τρία διαμερίσματα ή να περιορίζεται σε ένα μόνο. Ακριβώς αυτή η διάκριση είναι που καθορίζει αν ένας ασθενής είναι κατάλληλος για μονοδιαμερισματική (φθορά ενός διαμερίσματος) ή για ολική αρθροπλαστική (διάχυτη φθορά).

Πλεονεκτήματα της μεθόδου

Η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με την ολική, στους κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς:

• Πιο φυσική κίνηση του γόνατος, καθώς διατηρούνται τόσο ο πρόσθιος όσο και ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος, που είναι υπεύθυνοι για τη φυσιολογική κινηματική της άρθρωσης.
• Λιγότερη καταστροφή των μυϊκών ιστών και μικρότερο μέγεθος τραύματος.
• Λιγότερο αφαιρούμενο οστό, στοιχείο που διευκολύνει μια ενδεχόμενη μελλοντική επέμβαση.
• Ελάχιστος μετεγχειρητικός πόνος και λιγότερη απώλεια αίματος.
• Μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο και ταχύτερη αποκατάσταση.
• Καταλληλότητα για νεότερους και πιο ενεργούς ασθενείς, πάντα σε σύγκριση με την ολική αρθροπλαστική.

Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι το ποσοστό αναθεώρησης είναι ελαφρώς αυξημένο σε σχέση με την ολική αρθροπλαστική, καθώς η αρθρίτιδα μπορεί με τον καιρό να επεκταθεί και στα υπόλοιπα διαμερίσματα του γόνατος.

Προϋποθέσεις και ενδείξεις

Η επιτυχία της μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής εξαρτάται καθοριστικά από τη σωστή επιλογή του ασθενούς. Για να είναι κάποιος κατάλληλος υποψήφιος, πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις:

• Φθορά περιορισμένη σε ένα μόνο διαμέρισμα του γόνατος.
• Δυνατότητα προεγχειρητικής διόρθωσης της ραιβότητας ή της βλαισότητας (της «στραβότητας» του γόνατος).
• Επαρκές εύρος κίνησης: δυνατότητα κάμψης του γόνατος κατά τουλάχιστον 100 μοίρες.
• Έλλειμμα έκτασης μικρότερο των 10 μοιρών (το γόνατο να μπορεί να τεντώσει σχεδόν πλήρως).

Αντίθετα, η μέθοδος δεν ενδείκνυται σε αρθρίτιδες που προκαλούνται από φλεγμονώδη νοσήματα, όπως η ρευματοειδής ή η ψωριασική αρθρίτιδα, καθώς αυτές προσβάλλουν διάχυτα ολόκληρη την άρθρωση. Επίσης, αποτελεί σχετική αντένδειξη το πολύ αυξημένο σωματικό βάρος (άνω των 120 κιλών περίπου), λόγω της υπερβολικής φόρτισης της πρόθεσης.

Συμπτώματα που οδηγούν στην επέμβαση

Οι ασθενείς που καταλήγουν να είναι υποψήφιοι για μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική εμφανίζουν κατά κανόνα τα τυπικά συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας, εντοπισμένα όμως χαρακτηριστικά στη μία πλευρά του γόνατος:

• Πόνο που εντοπίζεται κυρίως στην έσω (εσωτερική) πλευρά του γόνατος, στην περίπτωση της συχνότερης έσω οστεοαρθρίτιδας
• Πόνο που επιδεινώνεται με τη φόρτιση, το περπάτημα και τη χρήση της σκάλας
• Δυσκαμψία, ιδίως μετά από ανάπαυση
• Σταδιακή εμφάνιση ήπιας παραμόρφωσης (ραιβότητας ή βλαισότητας) του σκέλους
• Διατήρηση, ωστόσο, καλού εύρους κίνησης και σταθερότητας της άρθρωσης

Η εντοπισμένη αυτή εικόνα, σε συνδυασμό με τα ακτινολογικά ευρήματα που δείχνουν φθορά περιορισμένη σε ένα διαμέρισμα, είναι που κατευθύνει την απόφαση προς τη μονοδιαμερισματική, αντί της ολικής, αρθροπλαστικής.

Πώς πραγματοποιείται η επέμβαση

Η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική πραγματοποιείται με γενική ή ραχιαία αναισθησία, μέσω μιας μικρότερης τομής σε σχέση με την ολική αρθροπλαστική. Ο χειρουργός αφαιρεί μόνο τον φθαρμένο χόνδρο και ένα ελάχιστο τμήμα οστού από το πάσχον διαμέρισμα, και τοποθετεί τα εξατομικευμένα εμφυτεύματα (ένα μεταλλικό στοιχείο στο μηριαίο και ένα στην κνήμη, με παρεμβαλλόμενο πολυαιθυλένιο), αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή τμήματα και τους χιαστούς συνδέσμους.

Η διατήρηση των συνδέσμων και του μεγαλύτερου μέρους της φυσικής άρθρωσης είναι ακριβώς ο λόγος για τον οποίο οι ασθενείς αναφέρουν συχνά ότι το γόνατο «μοιάζει πιο φυσικό» μετά από μια μονοδιαμερισματική, σε σύγκριση με μια ολική αρθροπλαστική.

Πιθανές επιπλοκές

Όπως σε κάθε χειρουργική επέμβαση, έτσι και στη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική μπορεί να παρουσιαστούν ορισμένες επιπλοκές, οι οποίες όμως είναι πολύ σπάνιες. Ο ορθοπαιδικός χειρουργός ενημερώνει αναλυτικά τον ασθενή για όλους τους πιθανούς κινδύνους και λαμβάνει όλα τα απαραίτητα προληπτικά μέτρα. Οι συχνότερες πιθανές επιπλοκές είναι:

• Θρόμβωση: για την πρόληψη χορηγούνται αντιπηκτικά.
• Λοίμωξη: για την πρόληψη χορηγούνται αντιβιοτικά.
• Βλάβη σε νεύρα ή αγγεία (εξαιρετικά σπάνια).
• Επιμονή του πόνου στο γόνατο παρά την επέμβαση, συχνά όταν η αρθρίτιδα επεκταθεί σε άλλα διαμερίσματα.

Αποκατάσταση

Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής είναι η ταχύτερη και λιγότερο επώδυνη αποκατάσταση σε σχέση με την ολική. Η παραμονή στο νοσοκομείο είναι πιο σύντομη, ο μετεγχειρητικός πόνος ηπιότερος, και η φόρτιση του σκέλους ξεκινά άμεσα μετά το χειρουργείο.

Ο ασθενής μπορεί να χρειαστεί πατερίτσες για τις πρώτες ημέρες ή εβδομάδες, μέχρι να καταφέρει να βαδίσει χωρίς βοήθεια. Παράλληλα, ακολουθεί ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα ασκήσεων —μόνος του ή με τη βοήθεια φυσικοθεραπευτή— για τη διατήρηση του εύρους κίνησης και την επαναφορά της μυϊκής δύναμης. Στις περισσότερες περιπτώσεις, ο ασθενής επανέρχεται στις προ του χειρουργείου δραστηριότητές του εντός περίπου τεσσάρων εβδομάδων.

Μονοδιαμερισματική ή ολική αρθροπλαστική;

Το ερώτημα αυτό είναι κεντρικό για κάθε ασθενή με οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Η απάντηση εξαρτάται κυρίως από την έκταση της φθοράς: όταν αυτή περιορίζεται σε ένα διαμέρισμα και πληρούνται οι προϋποθέσεις, η μονοδιαμερισματική προσφέρει πιο φυσική αίσθηση και ταχύτερη ανάρρωση. Όταν, όμως, η αρθρίτιδα έχει επεκταθεί σε περισσότερα διαμερίσματα ή οφείλεται σε φλεγμονώδες νόσημα, η ολική αρθροπλαστική είναι η ενδεδειγμένη λύση.

Η επιλογή γίνεται πάντα εξατομικευμένα, μετά από λεπτομερή κλινική και ακτινολογική εκτίμηση. Ο ρόλος του έμπειρου χειρουργού είναι καθοριστικός, τόσο στη σωστή επιλογή του ασθενούς όσο και στην τεχνικά απαιτητική εκτέλεση της επέμβασης.

Ο ρόλος της σωστής επιλογής ασθενούς

Η μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική γόνατος θεωρείται μια τεχνικά απαιτητική επέμβαση — ίσως πιο απαιτητική, ως προς τον σχεδιασμό και την ακρίβεια, από την ίδια την ολική αρθροπλαστική. Ο λόγος είναι ότι η επιτυχία της στηρίζεται σε δύο πυλώνες: στη σωστή επιλογή του ασθενούς και στην άρτια χειρουργική εκτέλεση.

Η επιλογή του κατάλληλου ασθενούς είναι το κλειδί: ένας ασθενής με φθορά που έχει ήδη αρχίσει να επεκτείνεται σε άλλα διαμερίσματα, ή με φλεγμονώδη αρθρίτιδα, δεν θα ωφεληθεί από τη μέθοδο και θα κατευθυνθεί σωστά προς την ολική αρθροπλαστική. Αντίθετα, σε έναν κατάλληλα επιλεγμένο ασθενή, η μονοδιαμερισματική προσφέρει αποτέλεσμα που μπορεί να συγκριθεί με αυτό της ολικής αρθροπλαστικής, με το επιπλέον όφελος της πιο φυσικής αίσθησης και της ταχύτερης ανάρρωσης.

Γι’ αυτόν τον λόγο, η εμπειρία και η εξειδικευμένη εκπαίδευση του χειρουργού, σε συνδυασμό με τη λεπτομερή προεγχειρητική αξιολόγηση, είναι καθοριστικές για ένα άριστο και μακροχρόνιο αποτέλεσμα.

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην Αποκατάσταση μετά το χειρουργείο

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αποκατάστασης μετά τη μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική. Χάρη στη διατήρηση των χιαστών συνδέσμων και του μεγαλύτερου μέρους της φυσικής άρθρωσης, το πρόγραμμα αποκατάστασης είναι κατά κανόνα ταχύτερο και λιγότερο απαιτητικό από αυτό της ολικής αρθροπλαστικής.

Το πρόγραμμα εστιάζει στην ταχεία ανάκτηση του εύρους κίνησης, στην ενδυνάμωση του τετρακεφάλου και των μυών που σταθεροποιούν το γόνατο, και στην αποκατάσταση της ισορροπίας και της φυσιολογικής βάδισης. Η ενεργός συμμετοχή του ασθενούς και η συνέπειά του στις ασκήσεις και τις μετεγχειρητικές οδηγίες είναι που, τελικά, μετατρέπουν μια επιτυχημένη επέμβαση σε πλήρη λειτουργική αποκατάσταση.

Κόστος μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής γόνατος

Το κόστος της μονοδιαμερισματικής αρθροπλαστικής εξαρτάται από το είδος και τα υλικά των εμφυτευμάτων, την κλινική και τη θέση νοσηλείας, τη διάρκεια νοσηλείας, καθώς και την ασφαλιστική κάλυψη του ασθενούς — τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν στις περισσότερες περιπτώσεις σημαντικό μέρος της δαπάνης.

Η ακριβής ενημέρωση για το κόστος γίνεται πάντα εξατομικευμένα, μετά την κλινική εξέταση και τον καθορισμό του θεραπευτικού πλάνου. Το ιατρείο είναι στη διάθεσή σας για κάθε σχετική πληροφορία.

Περισσότερα για τους παράγοντες που καθορίζουν το κόστος και για την κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς: Κόστος επεμβάσεων.

Συχνές ερωτήσεις

Ποια η διαφορά μονοδιαμερισματικής και ολικής αρθροπλαστικής;

Στη μονοδιαμερισματική αντικαθίσταται μόνο το ένα πάσχον διαμέρισμα του γόνατος, διατηρώντας τα υγιή τμήματα και τους χιαστούς συνδέσμους. Στην ολική αντικαθίσταται ολόκληρη η αρθρική επιφάνεια. Η μονοδιαμερισματική είναι λιγότερο επεμβατική, αλλά προϋποθέτει φθορά περιορισμένη σε ένα διαμέρισμα.

Ποιοι είναι κατάλληλοι υποψήφιοι;

Ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα περιορισμένη σε ένα διαμέρισμα, με επαρκές εύρος κίνησης (κάμψη ≥100°, έλλειμμα έκτασης <10°), χωρίς φλεγμονώδη αρθρίτιδα και χωρίς πολύ αυξημένο σωματικό βάρος.

Είναι πιο «φυσικό» το γόνατο μετά τη μονοδιαμερισματική;

Πολλοί ασθενείς αναφέρουν πιο φυσική αίσθηση, ακριβώς επειδή διατηρούνται οι χιαστοί σύνδεσμοι και το μεγαλύτερο μέρος της φυσικής άρθρωσης, που είναι υπεύθυνα για τη φυσιολογική κινηματική.

Πόσο διαρκεί η αποκατάσταση;

Η αποκατάσταση είναι ταχύτερη από την ολική: η φόρτιση ξεκινά άμεσα και οι περισσότεροι ασθενείς επανέρχονται στις δραστηριότητές τους εντός περίπου τεσσάρων εβδομάδων.

Μπορεί να χρειαστεί αργότερα ολική αρθροπλαστική;

Ναι, υπάρχει ελαφρώς αυξημένη πιθανότητα αναθεώρησης σε σχέση με την ολική, καθώς η αρθρίτιδα μπορεί να επεκταθεί στα υπόλοιπα διαμερίσματα. Η μικρότερη αφαίρεση οστού, ωστόσο, διευκολύνει μια τέτοια μελλοντική επέμβαση.

Καλύπτεται το κόστος από την ασφάλεια;

Στις περισσότερες περιπτώσεις, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν μέρος ή το σύνολο της δαπάνης. Το ιατρείο μπορεί να σας ενημερώσει αναλυτικά.

Διατηρούνται οι χιαστοί σύνδεσμοι;

Ναι. Ένα από τα βασικά πλεονεκτήματα της μονοδιαμερισματικής είναι ότι διατηρούνται τόσο ο πρόσθιος όσο και ο οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος, γεγονός που εξασφαλίζει πιο φυσιολογική κινηματική του γόνατος.

Είναι πιο δύσκολη επέμβαση από την ολική;

Παρότι λιγότερο εκτεταμένη, η μονοδιαμερισματική είναι τεχνικά απαιτητική και προϋποθέτει εμπειρία και εξειδικευμένη εκπαίδευση, καθώς και πολύ προσεκτική επιλογή ασθενούς, ώστε το αποτέλεσμα να είναι άριστο και μακροχρόνιο.

Πόσο διαρκεί μια μονοδιαμερισματική πρόθεση;

Με τα σύγχρονα υλικά και τη σωστή τοποθέτηση, μια μονοδιαμερισματική αρθροπλαστική έχει μεγάλη διάρκεια ζωής. Υπάρχει ελαφρώς αυξημένο ποσοστό αναθεώρησης σε σχέση με την ολική, κυρίως λόγω πιθανής επέκτασης της αρθρίτιδας σε άλλα διαμερίσματα — όχι λόγω αστοχίας της ίδιας της πρόθεσης.

Θα μπορώ να αθληθώ μετά την επέμβαση;

Ναι, ενθαρρύνονται δραστηριότητες χαμηλής κρούσης, όπως το περπάτημα, η κολύμβηση και το ποδήλατο. Η διατήρηση των χιαστών συνδέσμων προσφέρει πιο φυσική αίσθηση, που πολλοί ασθενείς εκτιμούν ιδιαίτερα κατά την επιστροφή στις δραστηριότητές τους.

Πόσο διαρκεί η νοσηλεία;

Η νοσηλεία είναι σύντομη, κατά κανόνα μικρότερη από αυτή της ολικής αρθροπλαστικής, χάρη στη λιγότερο επεμβατική φύση της μεθόδου και στην ταχύτερη κινητοποίηση. Πολλοί ασθενείς εξέρχονται μέσα σε μία ή δύο ημέρες.

Είναι κατάλληλη για ηλικιωμένους ασθενείς;

Η καταλληλότητα δεν καθορίζεται τόσο από την ηλικία όσο από την έκταση της φθοράς και την πλήρωση των προϋποθέσεων. Η μέθοδος εφαρμόζεται τόσο σε νεότερους, ενεργούς ασθενείς όσο και σε ηλικιωμένους, εφόσον η αρθρίτιδα περιορίζεται σε ένα διαμέρισμα.