Οστεοαρθρίτιδα Ώμου

Ορισμός

Ο ώμος είναι μια σύνθετη άρθρωση, στην οποία η κεφαλή του βραχιονίου (η «σφαίρα») αρθρώνεται με την ωμογλήνη της ωμοπλάτης (μια ρηχή «υποδοχή»). Οι επιφάνειες και των δύο καλύπτονται από αρθρικό χόνδρο, που επιτρέπει την ομαλή, ανώδυνη κίνηση.

Στην οστεοαρθρίτιδα, αυτός ο χόνδρος φθείρεται σταδιακά. Καθώς λεπταίνει και τελικά εξαφανίζεται, τα οστά αρχίζουν να τρίβονται μεταξύ τους, προκαλώντας πόνο, φλεγμονή και δυσκαμψία. Παράλληλα, αναπτύσσονται οστεόφυτα και η άρθρωση χάνει σταδιακά την ομαλότητα και το εύρος κίνησής της.

Τύποι και αίτια

Η αρθρίτιδα του ώμου μπορεί να έχει διάφορες μορφές και αιτίες:

• Πρωτοπαθής οστεοαρθρίτιδα: Η «κλασική» εκφυλιστική φθορά με την ηλικία, χωρίς σαφή αιτία.
• Μετατραυματική αρθρίτιδα: Μετά από παλαιό κάταγμα ή εξάρθρημα του ώμου.
• Ρευματοειδής αρθρίτιδα: Φλεγμονώδης πάθηση που προσβάλλει την άρθρωση.
• Αρθροπάθεια ρήξης στροφικού πετάλου: Όταν μια χρόνια, εκτεταμένη ρήξη του στροφικού πετάλου οδηγεί σε ιδιαίτερη μορφή αρθρίτιδας.
• Οστεονέκρωση: Νέκρωση της κεφαλής του βραχιονίου λόγω διαταραχής της αιμάτωσης.

Παράγοντες κινδύνου αποτελούν η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό, οι προηγούμενοι τραυματισμοί και η βαριά, επαναλαμβανόμενη καταπόνηση.

Κλινική εικόνα – Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας του ώμου εγκαθίστανται σταδιακά και επιδεινώνονται με τον χρόνο:

• Πόνος, που εντοπίζεται βαθιά στην άρθρωση και επιδεινώνεται με την κίνηση και τη δραστηριότητα. Συχνά επιδεινώνεται και τη νύχτα, διαταράσσοντας τον ύπνο, ιδίως όταν ο ασθενής κοιμάται στο πάσχον πλευρό.
• Δυσκαμψία και προοδευτικός περιορισμός του εύρους κίνησης — δυσκολία σε κινήσεις όπως το χτένισμα, το ντύσιμο ή το άπλωμα του χεριού προς τα πίσω.
• Αίσθημα τριγμού ή «κλικ» κατά την κίνηση.
• Μυϊκή αδυναμία του άνω άκρου, λόγω της αποφυγής της επώδυνης κίνησης.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Ο Ορθοπαιδικός αξιολογεί τον χαρακτήρα του πόνου και το εύρος κίνησης του ώμου. Οι ακτινογραφίες είναι το βασικό διαγνωστικό εργαλείο, καθώς αναδεικνύουν τη στένωση του μεσάρθριου διαστήματος, τα οστεόφυτα και τις υπόλοιπες αρθριτικές αλλοιώσεις. Η αξονική ή μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται για λεπτομερέστερη εκτίμηση, ιδίως όταν σχεδιάζεται χειρουργική επέμβαση ή όταν πρέπει να αξιολογηθεί η κατάσταση του στροφικού πετάλου.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας του ώμου είναι κλιμακωτή και εξατομικεύεται με βάση το στάδιο, την ένταση των συμπτωμάτων και τις ανάγκες του ασθενούς.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Στα αρχικά και ενδιάμεσα στάδια, η αντιμετώπιση είναι συντηρητική και περιλαμβάνει τροποποίηση δραστηριοτήτων, φυσικοθεραπεία για τη διατήρηση του εύρους κίνησης και την ενδυνάμωση των μυών, αντιφλεγμονώδη φαρμακευτική αγωγή για τον έλεγχο του πόνου, καθώς και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ενέσιμες θεραπείες. Η συντηρητική αγωγή δεν αναστρέφει τη φθορά, αλλά μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά τα συμπτώματα και να καθυστερήσει την ανάγκη χειρουργικής επέμβασης.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Όταν η αρθρίτιδα είναι προχωρημένη και τα συμπτώματα δεν ανταποκρίνονται στη συντηρητική αγωγή, η ενδεδειγμένη λύση είναι η αρθροπλαστική του ώμου, δηλαδή η αντικατάσταση των φθαρμένων επιφανειών με τεχνητά εμφυτεύματα. Ανάλογα με την κατάσταση του στροφικού πετάλου και τα χαρακτηριστικά της κάθε περίπτωσης, επιλέγεται η κατάλληλη μορφή αρθροπλαστικής (ανατομική ή ανάστροφη). Η αρθροπλαστική ώμου προσφέρει ουσιαστική ανακούφιση από τον πόνο και βελτίωση της λειτουργικότητας.

Πριν και μετά την αντιμετώπιση

Πριν την αντιμετώπιση, ο ασθενής με προχωρημένη αρθρίτιδα ώμου ζει με χρόνιο πόνο, νυχτερινή ενόχληση και σοβαρό περιορισμό της κίνησης, που δυσχεραίνει απλές καθημερινές δραστηριότητες. Μετά την κατάλληλη αντιμετώπιση —συντηρητική ή χειρουργική— και την ολοκλήρωση της αποκατάστασης, οι περισσότεροι ασθενείς ανακτούν την ανώδυνη κίνηση και τη λειτουργικότητα του άνω άκρου.

Πώς επηρεάζει την καθημερινότητα

Αν και ο ώμος δεν είναι άρθρωση που δέχεται το βάρος του σώματος, η λειτουργία του είναι καθοριστική για σχεδόν κάθε δραστηριότητα του άνω άκρου. Η προχωρημένη αρθρίτιδα του ώμου, επομένως, επηρεάζει βαθιά την αυτονομία: το ντύσιμο, το χτένισμα, το πλύσιμο, το άπλωμα του χεριού για να πιάσει κανείς ένα αντικείμενο από ένα ράφι, ακόμα και η οδήγηση, γίνονται σταδιακά δύσκολα και επώδυνα.

Ιδιαίτερα ενοχλητικός είναι ο νυχτερινός πόνος, που διαταράσσει τον ύπνο και υποβαθμίζει τη συνολική ποιότητα ζωής. Αυτός ο συνδυασμός πόνου και λειτουργικού περιορισμού είναι που, τελικά, ωθεί τους περισσότερους ασθενείς να αναζητήσουν οριστική λύση, όταν η συντηρητική αγωγή δεν επαρκεί πλέον.

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας

Η φυσικοθεραπεία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο τόσο της συντηρητικής αντιμετώπισης όσο και της αποκατάστασης μετά την αρθροπλαστική. Ένα σωστά σχεδιασμένο πρόγραμμα εστιάζει στη διατήρηση και βελτίωση του εύρους κίνησης, στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν και κινούν τον ώμο —ιδίως του στροφικού πετάλου και του δελτοειδούς— και στη βελτίωση της λειτουργικότητας του άνω άκρου.

Η τακτική, καθοδηγούμενη άσκηση ανακουφίζει τα συμπτώματα και μπορεί να καθυστερήσει την εξέλιξη της νόσου. Είναι σημαντικό οι ασκήσεις να είναι εξατομικευμένες, γι’ αυτό η συνεργασία με εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή, υπό την καθοδήγηση του Ορθοπαιδικού, έχει ουσιαστική αξία.

Πρόληψη

Αν και η οστεοαρθρίτιδα δεν αποτρέπεται πάντα, ορισμένα μέτρα μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο ή να επιβραδύνουν την εξέλιξή της: η αποφυγή υπερβολικής, επαναλαμβανόμενης καταπόνησης του ώμου, η έγκαιρη και σωστή αντιμετώπιση των τραυματισμών (καταγμάτων, εξαρθρημάτων, ρήξεων στροφικού πετάλου), η διατήρηση καλής μυϊκής κατάστασης και η τακτική, ήπια άσκηση.

Διαφορική διάγνωση: όχι κάθε πόνος στον ώμο είναι αρθρίτιδα

Ο πόνος στον ώμο είναι ένα από τα συχνότερα ορθοπαιδικά συμπτώματα και μπορεί να οφείλεται σε πολλές διαφορετικές παθήσεις — όχι μόνο στην αρθρίτιδα. Η ρήξη του στροφικού πετάλου, το σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής, ο παγωμένος ώμος και η ασβεστοποιός τενοντίτιδα μπορεί να προκαλούν παρόμοια συμπτώματα.

Η σωστή διάκριση είναι καθοριστική, καθώς κάθε πάθηση έχει διαφορετική αντιμετώπιση. Ενίοτε, μάλιστα, οι παθήσεις συνυπάρχουν — για παράδειγμα, μια αρθρίτιδα μπορεί να συνοδεύεται από ρήξη στροφικού πετάλου. Γι’ αυτό, η εξειδικευμένη ορθοπαιδική εκτίμηση, σε συνδυασμό με τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο, είναι απαραίτητη για τη σωστή διάγνωση και τη χάραξη του κατάλληλου θεραπευτικού πλάνου.

Κόστος αντιμετώπισης

Το κόστος εξαρτάται από το είδος της αντιμετώπισης (συντηρητική ή χειρουργική) και, στη χειρουργική περίπτωση, από το είδος της αρθροπλαστικής, τα υλικά των εμφυτευμάτων, την κλινική και τη θέση νοσηλείας, καθώς και την ασφαλιστική κάλυψη. Στις περισσότερες περιπτώσεις αρθροπλαστικής, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν σημαντικό μέρος της δαπάνης.

Η ακριβής ενημέρωση γίνεται εξατομικευμένα, μετά την κλινική εκτίμηση. Το ιατρείο είναι στη διάθεσή σας για κάθε σχετική πληροφορία.

Περισσότερα για τους παράγοντες που καθορίζουν το κόστος και για την κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς: Κόστος επεμβάσεων.

Στάδια και εξέλιξη της νόσου

Η οστεοαρθρίτιδα του ώμου εξελίσσεται προοδευτικά. Στα αρχικά στάδια, η φθορά του χόνδρου είναι ήπια και τα συμπτώματα διαλείποντα, εμφανιζόμενα κυρίως μετά από δραστηριότητα. Στα ενδιάμεσα στάδια, ο πόνος γίνεται πιο συχνός και η δυσκαμψία εντονότερη. Στα τελικά στάδια, ο χόνδρος έχει καταστραφεί σχεδόν πλήρως, ο πόνος είναι διαρκής και η λειτουργικότητα σοβαρά περιορισμένη.

Το στάδιο της νόσου καθορίζει σε μεγάλο βαθμό και τη θεραπευτική προσέγγιση: όσο νωρίτερα διαγνωστεί, τόσο περισσότερες και αποτελεσματικότερες είναι οι συντηρητικές επιλογές. Γι’ αυτό, η έγκαιρη αξιολόγηση του επίμονου πόνου στον ώμο έχει σημασία.

Συχνές ερωτήσεις

Είναι συχνή η αρθρίτιδα του ώμου;

Είναι λιγότερο συχνή από την αρθρίτιδα του γόνατος ή του ισχίου, καθώς ο ώμος δεν είναι άρθρωση φόρτισης. Ωστόσο, όταν εμφανιστεί, μπορεί να επηρεάσει σοβαρά τη λειτουργικότητα του άνω άκρου.

Πού πονάει η αρθρίτιδα του ώμου;

Ο πόνος εντοπίζεται βαθιά στην άρθρωση, επιδεινώνεται με την κίνηση και συχνά και τη νύχτα, ιδίως όταν ο ασθενής κοιμάται στο πάσχον πλευρό.

Πρέπει να χειρουργηθώ οπωσδήποτε;

Όχι απαραίτητα. Στα αρχικά και ενδιάμεσα στάδια, η συντηρητική αγωγή μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά. Η αρθροπλαστική ενδείκνυται όταν η αρθρίτιδα είναι προχωρημένη και τα συμπτώματα δεν ελέγχονται συντηρητικά.

Βοηθά η φυσικοθεραπεία;

Ναι. Η φυσικοθεραπεία διατηρεί το εύρος κίνησης, ενδυναμώνει τους μύες που στηρίζουν τον ώμο και ανακουφίζει τα συμπτώματα, αποτελώντας βασικό μέρος της συντηρητικής αντιμετώπισης.

Καλύπτεται το κόστος από την ασφάλεια;

Στις περισσότερες περιπτώσεις αρθροπλαστικής, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν μέρος ή το σύνολο της δαπάνης. Το ιατρείο μπορεί να σας ενημερώσει αναλυτικά.

Πότε πρέπει να επισκεφθώ Ορθοπαιδικό;

Εάν έχετε επίμονο πόνο στον ώμο, νυχτερινή ενόχληση, προοδευτική δυσκαμψία ή δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής σας, είναι σκόπιμο να αξιολογηθείτε από εξειδικευμένο Ορθοπαιδικό, ώστε να ξεκινήσει έγκαιρα η κατάλληλη αγωγή.