Ρήξη Στροφικού Πετάλου

Τι είναι το στροφικό πέταλο;

Το στροφικό πέταλο (rotator cuff) είναι ένα σύμπλεγμα τεσσάρων μυών και των τενόντων τους (υπερακάνθιος, υπακάνθιος, υποπλάτιος και ελάσσων στρογγύλος), που περιβάλλουν την κεφαλή του βραχιονίου. Ο ρόλος του είναι διπλός: αφενός κινεί τον ώμο (ιδίως στην ανύψωση και τη στροφή του χεριού) και αφετέρου σταθεροποιεί την κεφαλή του βραχιονίου μέσα στην ωμογλήνη κατά την κίνηση.

Όταν ένας ή περισσότεροι από αυτούς τους τένοντες υποστούν ρήξη —μερική ή πλήρη— η λειτουργία αυτή διαταράσσεται, προκαλώντας πόνο, αδυναμία και περιορισμό της κίνησης. Ο συχνότερα προσβαλλόμενος τένοντας είναι ο υπερακάνθιος.

Αίτια και τύποι ρήξης

Οι ρήξεις του στροφικού πετάλου διακρίνονται, ανάλογα με την αιτία, σε δύο βασικές κατηγορίες:

• Εκφυλιστική ρήξη: Η συχνότερη μορφή, που εμφανίζεται σταδιακά με την ηλικία, καθώς οι τένοντες φθείρονται και εξασθενούν. Η επαναλαμβανόμενη καταπόνηση (επαγγελματική ή αθλητική, ιδίως σε κινήσεις πάνω από το ύψος του ώμου) και η μειωμένη αιμάτωση των τενόντων συμβάλλουν σε αυτή τη φθορά.
• Τραυματική ρήξη: Προκαλείται από μια οξεία κάκωση —μια πτώση, ένα απότομο τράβηγμα ή ένα εξάρθημα— και μπορεί να συμβεί και σε νεότερους ασθενείς.

Οι ρήξεις διακρίνονται επίσης σε μερικού ή πλήρους πάχους, καθώς και ανάλογα με το μέγεθος και τον αριθμό των προσβεβλημένων τενόντων — παράγοντες που επηρεάζουν την αντιμετώπιση.

Οι τέσσερις τένοντες του στροφικού πετάλου

Για να κατανοήσουμε τη ρήξη, αξίζει να δούμε αναλυτικότερα τη δομή του στροφικού πετάλου. Αποτελείται από τους τένοντες τεσσάρων μυών, καθένας με τον δικό του ρόλο:

• Υπερακάνθιος: Ο πιο συχνά προσβαλλόμενος. Ξεκινά την ανύψωση του χεριού στο πλάι και συγκρατεί την κεφαλή του βραχιονίου στη θέση της.
• Υπακάνθιος: Υπεύθυνος κυρίως για την έξω στροφή του βραχίονα.
• Υποπλάτιος: Υπεύθυνος για την έσω στροφή.
• Ελάσσων στρογγύλος: Συμβάλλει επίσης στην έξω στροφή.

Μαζί, οι τέσσερις αυτοί τένοντες σχηματίζουν έναν «μανδύα» γύρω από την κεφαλή του βραχιονίου, εξασφαλίζοντας τόσο την κίνηση όσο και τη σταθερότητα. Μια ρήξη —ανάλογα με τον τένοντα και την έκτασή της— διαταράσσει αυτή τη λεπτή ισορροπία, με αποτέλεσμα πόνο και λειτουργικό έλλειμμα. Η ακριβής αναγνώριση του προσβεβλημένου τένοντα και του μεγέθους της ρήξης, μέσω της κλινικής εξέτασης και της μαγνητικής τομογραφίας, είναι που κατευθύνει τη θεραπευτική απόφαση.

Κλινική εικόνα – Συμπτώματα

Τα συμπτώματα της ρήξης του στροφικού πετάλου περιλαμβάνουν:

• Πόνο στον ώμο, που εντοπίζεται συχνά στο πλάι του βραχίονα και επιδεινώνεται με την ανύψωση του χεριού.
• Νυχτερινό πόνο, χαρακτηριστικό της πάθησης, που διαταράσσει τον ύπνο, ιδίως όταν ο ασθενής κοιμάται στο πάσχον πλευρό.
• Αδυναμία του άνω άκρου — δυσκολία στην ανύψωση του χεριού ή σε δραστηριότητες πάνω από το ύψος του ώμου.
• Περιορισμός της κίνησης και δυσκολία σε καθημερινές δραστηριότητες, όπως το χτένισμα ή το ντύσιμο.
• Αίσθημα «κλικ» κατά την κίνηση.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στο ιστορικό, την κλινική εξέταση με ειδικές δοκιμασίες που ελέγχουν τη δύναμη και την ακεραιότητα κάθε τένοντα, και τον απεικονιστικό έλεγχο. Οι ακτινογραφίες αποκλείουν άλλη οστική παθολογία. Ο υπέρηχος μπορεί να αναδείξει τη ρήξη σε πραγματικό χρόνο. Η μαγνητική τομογραφία είναι η εξέταση εκλογής, καθώς αναδεικνύει με ακρίβεια το είδος, το μέγεθος και τη θέση της ρήξης, καθώς και τυχόν συνοδές βλάβες.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται με βάση το είδος και το μέγεθος της ρήξης, την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και τις απαιτήσεις του ασθενούς.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Σε μερικές ρήξεις, σε εκφυλιστικές ρήξεις σε μεγαλύτερους ασθενείς με χαμηλές λειτουργικές απαιτήσεις, ή ως αρχική προσέγγιση, η αντιμετώπιση μπορεί να είναι συντηρητική. Περιλαμβάνει τροποποίηση δραστηριοτήτων, αντιφλεγμονώδη αγωγή, στοχευμένη φυσικοθεραπεία για την ενδυνάμωση των υπόλοιπων μυών που στηρίζουν τον ώμο, και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, τοπικές εγχύσεις. Η συντηρητική αγωγή δεν «επιδιορθώνει» τη ρήξη, αλλά μπορεί να ανακουφίσει σημαντικά τα συμπτώματα.

Χειρουργική αντιμετώπιση

Σε πλήρεις ρήξεις, σε τραυματικές ρήξεις σε νεότερους και δραστήριους ασθενείς, ή όταν η συντηρητική αγωγή αποτύχει, ενδείκνυται η χειρουργική αποκατάσταση. Η επέμβαση —κατά κανόνα αρθροσκοπική— συνίσταται στη συρραφή του τένοντα στη θέση του, με τη χρήση ειδικών αγκυρών. Στόχος είναι η αποκατάσταση της ανατομίας και της λειτουργίας του στροφικού πετάλου. Σε πολύ εκτεταμένες, χρόνιες ρήξεις που δεν επιδιορθώνονται, μπορεί να απαιτηθούν εναλλακτικές τεχνικές.

Γιατί έχει σημασία η έγκαιρη αντιμετώπιση

Μια ρήξη του στροφικού πετάλου που αφήνεται χωρίς αντιμετώπιση τείνει να επεκτείνεται με τον χρόνο, καθώς η τάση στα άκρα της ρήξης και η εκφύλιση συνεχίζονται. Μια μικρή, επιδιορθώσιμη ρήξη μπορεί σταδιακά να εξελιχθεί σε μεγάλη, μη επιδιορθώσιμη ρήξη, με τους τένοντες να «αποσύρονται» και τους μύες να ατροφούν. Σε προχωρημένες περιπτώσεις, η χρόνια ρήξη μπορεί να οδηγήσει σε ιδιαίτερη μορφή αρθρίτιδας (αρθροπάθεια ρήξης στροφικού πετάλου). Γι’ αυτό, η έγκαιρη αξιολόγηση έχει σημασία, ιδίως στις τραυματικές ρήξεις.

Κόστος αντιμετώπισης

Το κόστος εξαρτάται από το είδος της αντιμετώπισης (συντηρητική ή χειρουργική), το μέγεθος της ρήξης και την πολυπλοκότητα της συρραφής, τα υλικά (άγκυρες), την κλινική και τη θέση νοσηλείας, καθώς και την ασφαλιστική κάλυψη. Στις περισσότερες περιπτώσεις χειρουργικής αντιμετώπισης, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν σημαντικό μέρος της δαπάνης.

Η ακριβής ενημέρωση γίνεται εξατομικευμένα, μετά την κλινική εκτίμηση. Το ιατρείο είναι στη διάθεσή σας για κάθε σχετική πληροφορία.

Περισσότερα για τους παράγοντες που καθορίζουν το κόστος και για την κάλυψη από ασφαλιστικούς φορείς: Κόστος επεμβάσεων.

Ο ρόλος της φυσικοθεραπείας στην αποκατάσταση

Η φυσικοθεραπεία είναι κεντρικής σημασίας τόσο στη συντηρητική αντιμετώπιση όσο και μετά τη χειρουργική συρραφή. Στη συντηρητική προσέγγιση, στοχεύει στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν τον ώμο, ώστε να αντισταθμιστεί —όσο είναι δυνατόν— η λειτουργία του πάσχοντος τένοντα.

Μετά από συρραφή στροφικού πετάλου, η αποκατάσταση είναι μια ιδιαίτερα προσεκτική διαδικασία: ο συρραμμένος τένοντας χρειάζεται χρόνο για να επουλωθεί, γι’ αυτό ο ώμος προστατεύεται αρχικά (συχνά με ανάρτηση/ ακινητοποιητή ώμου) και οι κινήσεις εισάγονται σταδιακά. Η βιαστική φόρτιση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη συρραφή. Η πιστή τήρηση του σταδιακού προγράμματος είναι, επομένως, καθοριστική για ένα επιτυχημένο αποτέλεσμα.

Συχνές ερωτήσεις

Επουλώνεται μόνη της η ρήξη του στροφικού πετάλου;

Όχι. Μια πλήρης ρήξη τένοντα δεν επουλώνεται από μόνη της. Η φυσικοθεραπεία μπορεί να ανακουφίσει τα συμπτώματα ενδυναμώνοντας τους υπόλοιπους μύες, αλλά δε «θεραπεύει» τη ρήξη. Για την αποκατάσταση απαιτείται χειρουργική συρραφή.

Χρειάζεται πάντα χειρουργείο;

Όχι. Μερικές ρήξεις και εκφυλιστικές ρήξεις σε ασθενείς με χαμηλές απαιτήσεις αντιμετωπίζονται συχνά συντηρητικά. Το χειρουργείο ενδείκνυται κυρίως σε πλήρεις ή τραυματικές ρήξεις σε δραστήριους ασθενείς.

Γιατί πονάει τη νύχτα;

Ο νυχτερινός πόνος είναι χαρακτηριστικό της ρήξης στροφικού πετάλου και επιδεινώνεται όταν ο ασθενής κοιμάται στο πάσχον πλευρό ή σε ορισμένες θέσεις του χεριού.

Πόσο διαρκεί η αποκατάσταση μετά τη συρραφή;

Η αποκατάσταση μετά από συρραφή στροφικού πετάλου είναι σταδιακή και προσεκτική, με προστασία της συρραφής (συχνά με ανάρτηρα) και οργανωμένη φυσικοθεραπεία, και απαιτεί συνήθως αρκετούς μήνες για πλήρη επάνοδο.

Καλύπτεται το κόστος από την ασφάλεια;

Στις περισσότερες περιπτώσεις χειρουργικής αντιμετώπισης, τα ιδιωτικά ασφαλιστήρια συμβόλαια και οι ασφαλιστικοί φορείς καλύπτουν μέρος ή το σύνολο της δαπάνης. Το ιατρείο μπορεί να σας ενημερώσει αναλυτικά.

Ποια η διαφορά μερικής και πλήρους ρήξης;

Στη μερική ρήξη, ο τένοντας είναι φθαρμένος αλλά όχι εντελώς διακομμένος, ενώ στην πλήρη ρήξη έχει διαρραγεί σε όλο του το πάχος. Οι μερικές ρήξεις αντιμετωπίζονται συχνά συντηρητικά, ενώ οι πλήρεις —ιδίως σε δραστήριους ασθενείς— συχνά χρειάζονται συρραφή.

Μπορώ να σηκώσω το χέρι μου με ρήξη στροφικού πετάλου;

Εξαρτάται από το μέγεθος και τη θέση της ρήξης. Σε μικρές ρήξεις, η ανύψωση μπορεί να πραγματοποιηθεί από τον ασθενή με πόνο. Σε μεγάλες ρήξεις, μπορεί να υπάρχει σημαντική αδυναμία ανύψωσης του χεριού.