Γιατί το γόνατο είναι τόσο ευάλωτο
Το γόνατο είναι η πιο πολύπλοκη άρθρωση του σώματος. Αποτελείται από τέσσερα οστά, το μηριαίο, την κνήμη, την περόνη και την επιγονατίδα, τα οποία συγκρατούνται μεταξύ τους από ισχυρούς συνδέσμους.
- Πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος: εμποδίζει τις στροφικές κινήσεις και την πρόσθια μετατόπιση της κνήμης.
- Οπίσθιος χιαστός σύνδεσμος: περιορίζει την οπίσθια κίνηση της κνήμης.
- Έσω πλάγιος σύνδεσμος: σταθεροποιεί την εσωτερική πλευρά.
- Έξω πλάγιος σύνδεσμος: σταθεροποιεί την εξωτερική πλευρά.
Ανάμεσα στα οστά παρεμβάλλονται οι μηνίσκοι, δύο ινοχόνδρινοι σχηματισμοί που λειτουργούν σαν αμορτισέρ και απορροφούν τους κραδασμούς. Επειδή αιματώνονται μόνο στην περιφέρειά τους, η επούλωσή τους μετά από ρήξη είναι δύσκολη.
Η άρθρωση δέχεται συνεχώς το σωματικό βάρος, συμμετέχει σε κάθε βήμα, άλμα ή στροφή και στηρίζεται κυρίως στους συνδέσμους και τους μύες. Αυτός ο συνδυασμός εξηγεί γιατί οι τραυματισμοί του γόνατος αντιστοιχούν σε πολύ μεγάλο ποσοστό όλων των αθλητικών κακώσεων.
Οι συχνότερες αιτίες πόνου στο γόνατο
Ο πόνος στο γόνατο μπορεί να προέρχεται από τον χόνδρο, τους μηνίσκους, τους συνδέσμους ή τους τένοντες. Οι πιο συχνές αιτίες είναι:
- Οστεοαρθρίτιδα γόνατος: προοδευτική φθορά του αρθρικού χόνδρου, με πόνο που επιδεινώνεται στη φόρτιση και πρωινή δυσκαμψία.
- Ρήξη μηνίσκου: συχνά μετά από στροφική κίνηση με το πέλμα σταθερό, με πόνο στη μεσότητα της άρθρωσης και αίσθημα κλειδώματος.
- Ρήξη χιαστού συνδέσμου: τυπικά σε αθλήματα με άλματα και απότομες αλλαγές κατεύθυνσης, με οίδημα και αστάθεια.
- Χονδροπάθεια επιγονατίδας: φθορά του χόνδρου της επιγονατίδας, με πόνο μπροστά στο γόνατο.
- Ρήξη ή τενοντίτιδα του επιγονατιδικού τένοντα: αποτέλεσμα υπερφόρτισης, γνωστή και ως γόνατο του άλτη.
- Χόνδρινες βλάβες: εστιακές βλάβες του χόνδρου μετά από τραυματισμό ή επαναλαμβανόμενη καταπόνηση.
Πόνος στο γόνατο μπροστά
Ο πόνος στο μπροστινό τμήμα σχετίζεται συνήθως με την επιγονατιδομηριαία άρθρωση. Η χονδροπάθεια επιγονατίδας και το σύνδρομο επιγονατιδομηριαίου πόνου εμφανίζονται συχνότερα σε νεαρά άτομα και σε αθλούμενους που επιβαρύνουν τα γόνατα με επαναλαμβανόμενες κινήσεις. Ο πόνος εντείνεται στο κάθισμα με λυγισμένα γόνατα, στην κάθοδο σκάλας και στα βαθιά καθίσματα.
Πόνος στο γόνατο όταν λυγίζει
Όταν ο πόνος εμφανίζεται στην κάμψη, η αιτία εντοπίζεται συνήθως στον μηνίσκο, στον χόνδρο της επιγονατίδας ή σε φλεγμονή του αρθρικού υμένα. Χαρακτηριστικοί ήχοι, τριγμοί ή αίσθημα κλειδώματος κατά την κάμψη χρειάζονται κλινικό έλεγχο, γιατί υποδηλώνουν μηχανικό πρόβλημα μέσα στην άρθρωση.
Πόνος στο πίσω μέρος του γόνατος
Ο οπίσθιος πόνος οφείλεται συχνά σε κύστη Baker, σε κάκωση του οπίσθιου χιαστού ή σε αντανακλαστικό άλγος από την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης. Δισκοκήλη, στένωση σπονδυλικού σωλήνα ή ερεθισμός νευρικής ρίζας μπορούν να δώσουν πόνο που ο ασθενής αντιλαμβάνεται στο γόνατο, χωρίς η άρθρωση να έχει βλάβη.
Οι λιγότερο γνωστές αιτίες
Ορισμένες αιτίες διαφεύγουν συχνά της προσοχής και καθυστερούν τη σωστή θεραπεία:
- Σύνδρομο λαγονοκνημιαίας ταινίας: προκαλεί πόνο στην έξω πλευρά του γόνατος και εμφανίζεται κυρίως σε δρομείς και ποδηλάτες.
- Διαχωριστική οστεοχονδρίτιδα: διαταραχή της αιμάτωσης του υποχόνδριου οστού, συχνότερη σε νεαρούς αθλητές.
- Θυλακίτιδα: φλεγμονή των ορογόνων θυλάκων, με τοπική ευαισθησία και πρήξιμο.
- Αντανακλαστικός πόνος από τη μέση ή το ισχίο: δείτε πώς ξεχωρίζει ο πόνος του ισχίου από τον πόνο της μέσης.
Ο πόνος λειτουργεί ως αμυντικός μηχανισμός. Σας ειδοποιεί ότι η άρθρωση καταπονήθηκε περισσότερο από τα φυσιολογικά της όρια, γι αυτό δεν πρέπει να αγνοείται.
Πότε πρέπει να ανησυχήσετε
Η άμεση αξιολόγηση από ορθοπαιδικό κρίνεται απαραίτητη όταν υπάρχει:
- Έντονος πόνος που δεν υποχωρεί ή εμποδίζει τη βάδιση
- Σημαντικό οίδημα που παραμένει για περισσότερες από λίγες ημέρες
- Ερυθρότητα και τοπική θερμότητα, ιδιαίτερα με πυρετό
- Περιορισμένη κάμψη ή έκταση του γόνατος
- Αστάθεια, όταν το γόνατο υποχωρεί ξαφνικά
- Αίσθημα κλειδώματος της άρθρωσης
- Μούδιασμα, μυρμήγκιασμα ή αλλαγή χρώματος στη γάμπα
Ο ξαφνικός πόνος μετά από τραυματισμό είναι πιο ανησυχητικός και χρειάζεται άμεση εκτίμηση. Ο χρόνιος πόνος, που εμφανίζεται συχνότερα σε μεγαλύτερες ηλικίες, σχετίζεται συνήθως με εκφυλιστικές αλλοιώσεις.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διερεύνηση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση, όπου ελέγχονται το εύρος κίνησης, η σταθερότητα των συνδέσμων και τα σημεία ευαισθησίας. Ακολουθούν, εφόσον χρειάζεται:
- Ακτινογραφίες σε όρθια θέση, για την εκτίμηση του μεσάρθριου διαστήματος και της φθοράς
- Μαγνητική τομογραφία, για μηνίσκους, συνδέσμους και χόνδρο
- Υπερηχογράφημα, για τένοντες, θυλάκους και συλλογή υγρού
- Αιματολογικός έλεγχος, όταν υπάρχει υποψία φλεγμονώδους ή σηπτικής αρθρίτιδας
Χρήσιμο είναι να καταγράφετε πότε εμφανίζεται ο πόνος, τι τον επιδεινώνει και πόσο διαρκεί. Αυτές οι πληροφορίες κατευθύνουν τη διάγνωση.
